فهرست مطالب
عسل، این شهد شیرین و طبیعی که از زمانهای قدیم جایگاه ویژهای در سبد غذایی بشر داشته ، فراتر از یک طعمدهنده دلپذیر است، زیرا مجموعهای از خواص بیولوژیکی ارزشمند را با خود به همراه دارد. با این حال با توجه به حضور قندها در ساختار عسل، همیشه این سوال پرسیده میشود که تاثیر عسل بر قند خون چیست و یا اینکه آیا عسل میتواند یک بخش ایمن از رژیم غذایی بیماران مبتلا به دیابت باشد؟
هدف ما از نوشتن این مقاله بررسی جامعِ تاثیرات دوگانه مثبت و منفی مصرف عسل بر وضعیت سلامتی این افراد است. بنابراین توصیه میشود که تا پایان این مطلب با ما همراه باشید تا این دغدغه به صورت کامل در ذهنتان حل شود.
نگاهی دقیق تر به عسل
تولید عسل، این فرآورده طبیعی از زمانی آغاز میشود که زنبورها شهد گل را جمعآوری میکنند. زنبورها این شهد را در بدن خود طی فرآیندی به قند ساده تبدیل کرده و به کندو منتقل میکنند. درون کندو، زنبورها با حرکات بالهای خود آب موجود در شهد را تبخیر میکنند. این غلیظ شدن، مایعی شیرین و غلیظ به نام عسل را به وجود میآورد. عسل عمدتاً از کربوهیدراتهایی مثل گلوکز و فروکتوز تشکیل شده و علاوه بر آن، حاوی ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانهای ارزشمند نیز است.
انواع عسل
به طور کلی عسلها بر اساس نوع گلهایی که زنبور از آنها شهد جمعآوری میکند، از تنوع زیادی برخوردار هستند. با این حال، عسل به دو دسته کلی تقسیم میشود که عبارت است از
1-عسل خام (فیلتر نشده)
این نوع عسل به صورت مستقیم از کندو استخراج شده و تنها ناخالصیهای اولیه آن گرفته میشود. لازم به ذکر است که در عسل خام تمام آنزیمها، گردهها و مومهای طبیعی حفظ میشود.
2-عسل فرآوریشده (پاستوریزه)
این دسته از عسلها تحت فرایندهای فیلتراسیون قرار گرفته و علاوه بر طول ماندگاری بیشتر، تمام مخمرها نیز از بین میروند ، توجه داشته باشید که این عسلها در دمای بالا پاستوریزه میشوند.
جالب است بدانید که عسل فرآوریشده دارای بافت نرمتری نسبت به عسل خام است، اما فرایندهای فیلتراسیون و پاستوریزاسیون باعث میشوند تا برخی از مواد مغذی و آنتی اکسیدانهای خود را از دست بدهد.
تاثیر عسل بر قند خون
همانطور که میدانید بیماران مبتلا به دیابت به دلیل ناتوانی در تنظیم قند خون باید رژیم غذایی خاصی را رعایت کرده و مصرف مواد شیرین را محدود نمایند. با توجه به این موضوع که عسل میتواند یک جایگزین طبیعی و سالمتری نسبت به شکر باشد، اما مصرف بیرویه آن میتواند خطراتی را برای افراد دیابتی ایجاد کند.
خوب است بدانید که در دیابت نوع یک، بدن قادر به تولید انسولین کافی نیست و در نوع دو نیز سلولها نسبت به انسولین مقاوم میشوند؛ در نتیجه قند خون بالا میرود و اگر کنترل نشود ممکن است بیماریهای قلبی، مشکلات کلیوی و بینایی را به دنبال داشته باشد.
با توجه به این موضوع که عسل شاخص گلایسمیک پایینتری نسبت به شکر دارد، پس قند خون را با سرعت کمتری افزایش میدهد، اما همچنان یک نوع قند طبیعی است و بایستی با احتیاط مصرف شود. علاوه بر این معمولا مشاهده میشود که برخی از عسلهای بازاری با شکر ترکیب میشوند که این امر برای بیماران دیابتی اصلا مناسب نیست. در نهایت، تاثیر عسل بر روی قند خون تنها زمانی مفید است که به اندازه و با آگاهی مصرف شود.
روشهای درست مصرف عسل در رژیم غذایی بیماران دیابتی
با توجه به این موضوع که عسل بهصورت طبیعی شیرینتر از شکر است، پس برای استفاده از آن در نوشیدنیها یا غذاها به مقدار کمتری نیاز خواهید داشت. خوب است بدانید که عسل علاوه بر شیرینی، از مقدار زیادی مواد مغذی، آنتیاکسیدانها و ترکیبات ضدباکتری نیز برخوردار است که برای بدن بسیار مفید هستند.
به طور کلی توصیه میشود که افراد مبتلا به دیابت در انتخاب نوع عسل دقت بیشتری داشته و تنها از عسل طبیعی، خالص، ارگانیک و خام استفاده کنند. چرا که این نوع از عسلها بدون شکر افزودنی یا شربت گلوکز بوده و از کندوهای سالم و بدون فرآوری صنعتی تهیه میشوند. نکته دیگری که در رابطه با تاثیر عسل روی قند باید بدانید این است که افراد دیابتی باید توجه داشته باشند که به هیچ عنوان از عسلهای تجاری موجود در فروشگاهها استفاده نکنند، زیرا اغلب آنها حاوی افزودنیهای شیرینکننده هستند که میتواند باعث افزایش میزان قند خون شود.
مزایای استفاده از عسل برای افراد مبتلا به دیابت
مطالعات متعددی تاثیرات مثبت عسل بر سلامتی را مورد بررسی قرار دادهاند که در ادامه مهمترین نتایج آنها را به شما عزیزان ارائه خواهیم کرد :
1- بهبود کنترل قند خون و کاهش عوارض دیابت
از مهمترین تاثیر عسل طبیعی بر قند خون این است که به تنظیم سطح انسولین کمک میکند، که این امر در مدیریت قند خون موثر است. به علاوه ، آنتیاکسیدانهای موجود در عسل نیز نقش بسیار مهمی را در کاهش عوارض جانبی مرتبط با بیماری دیابت ایفا میکنند.
2- اثرات مثبت بر پروفایل لیپیدی (چربیهای خون)
محققان دانشگاه تورنتو کشف کردهاند که مصرف عسل توسط افراد مبتلا به دیابت میتواند منجر به بهبود پارامترهایی نظیر کاهش سطح قند خون، کاهش کلسترول (مجموع)، کاهش کلسترول LDL (بد) و همچنین کاهش سطح تریگلیسیرید شود.
3-تقویت سلامت دستگاه گوارش
جالب است بدانید که عسل از مقدار زیادی پریبیوتیکها تشکیل شده که به عنوان غذای باکتریهای مفید ساکن در روده عمل میکند. این باکتریهای مفید برای فرآیند هضم و همچنین حفظ سلامت عمومی بدن بسیار ضروری هستند.
4-کمک به درمان مشکلات گوارشی
بر اساس شواهد موجود میتوان گفت که عسل میتواند در بهبود اسهال مزمن مؤثر باشد، علاوه بر این با عفونت هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori) که یکی از عوامل اصلی ایجاد زخم معده است نیز مقابله میکند.
مزایای استفاده از سنسور پایش مداوم قند خون
اگر فردی هستید که بیماری دیابت دُچارید و میخواهید از تأثیر دقیق یک قاشق چایخوری عسل، بر بدن خود مطلع شوید، استفاده از سنسور پایش مداوم قند خون بهترین روش برای مشاهده مستقیم است. چرا که با استفاده از دستگاه CGM میتوانید بلافاصله پس از مصرف، روند صعودی قند خون خود را مشاهده کرده و میزان و همچنین سرعت افزایش آن را با سایر شیرینکنندهها مقایسه کنید.
سنسور پایش قند خون به شما کمک میکند تا به جای حدس و گمان، دادههای واقعی و شخصیسازیشدهای را از بدن خود به دست آورید.
به طور کلی با استفاده از دستگاه CGM، میتوانید تأثیر یک قاشق چایخوری عسل را به صورت بصری ردیابی کرده و منحنی واکنش بدن خود را با مصرف شکر معمولی مقایسه نمایید. این بینش دقیق، یک امر مهم و حیاتی برای تنظیم دقیق دوز انسولین و استراتژیهای غذایی به حساب میآید.
بیشتر بخوانید: تاثیر سرماخوردگی بر قندخون
کلام آخر
عسل با وجود فوایدی که برای سلامتی دارد اما یک قند طبیعی است که سطح قند خون را بالا میبرد. بنابراین، بیماران مبتلا به دیابت باید در مصرف آن احتیاط کنند. اگرچه عسل یک جایگزین مطمئن تر نسبت به قند و شکر معمولی است، اما قبل از اضافه کردن آن به رژیم غذایی خود، حتما با پزشک مشورت کنید تا از بروز عوارض دیابت جلوگیری شود.
برای دانستن این موضوع که هر ماده غذایی چگونه بر نوسانات قند خون شما اثر میگذارد، میتوانید از سنسور پایش مداوم قند خون استفاده کنید. ما در سایت پیام دیابت بهترین سنسورهای CGM را در اختیار شما قرار دادهایم تا در هر لحظه از افزایش و یا افت قند خون خود مطلع شوید. توصیه میشود که به سایت ما سر زده و در صورت نیاز با مشاورین ما تماس بگیرید.
سوالات متداول
1-آیا مصرف عسل برای افراد مبتلا به دیابت مجاز است؟
بله، اما بایستی در حد اعتدال و با جایگزینی با سایر کربوهیدراتهای مصرفی، مصرف شود و میزان آن نیز کنترل گردد.
2-آیا عسل باعث افزایش قند خون میشود؟
به طور کلی عسل حاوی فروکتوز و گلوکز بوده و مصرف آن، باعث افزایش سطح قند خون میشود.
3-بهترین زمان مصرف عسل برای افراد مبتلا به دیابت چه موقع است؟
توصیه میشود که افراد دیابتی عسل را به جای مصرف ناشتا، همراه با وعدههای غذایی اصلی و همچنین در مقادیر بسیار کم مصرف کنند تا تاثیر کمتری بر افزایش قند خون بگذارد.
