فهرست مطالب
بدن انسان به طور طبیعی بعد از خوردن غذا، اقدام به ترشح هورمون انسولین از لوزالمعده میکند. به واسطه این کار، بدن ما اقدام به ذخیره گلوکز اضافی، برای مصرف در زمان نیاز خود، مینماید. چنانچه این توانایی لوزالمعده دچار اختلال شود، میزان قند خون بدن بیش از حد افزایش یافته و یا دچار افت شدید میشود که درهرصورت بسیار خطرناک است. لازم بذکر است که بیماران مبتلا به دیابت نوع یک و یا نوع دو پیشرفته به این عارضه دچار میشوند.
هنگامی که تولید هورمون انسولین بهصورت طبیعی انجام نشود و یا در روند تولید آن اختلالی به وجود آید، پزشکان برای درمان از نوع مصنوعی و دارویی آن کمک میگیرند. استفاده از این دارو از جمله اصلیترین مراحل کنترل و درمان بیماری دیابت بهحساب میآید. هدف ما از نوشتن این مقاله معرفی انواع انسولین و کاربردهای آنها است؛ پس اگر جزو افرادی هستید که از انسولين استفاده میکنید، بهتر است تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
انسولین چیست؟
یکی از هورمونهای بسیار مهم در بدن انسان، انسولین است که نقشهای مهمی را بر عهده دارد. همانطور که پیشتر نیز به آن اشاره کردیم، این هورمون از پانکراس یا لوزالمعده ترشح میشود. وظیفه انسولین کنترل میزان گلوکز ورودی به جریان خون و همچنین تأثیرگذاشتن بر ذخیره شدن آن در عضلات بدن، چربی و کبد است. از اصلیترین نقشهای انسولین میتوان به اثرگذاری بر تنظیم سوخت و ساز کربوهیدراتها، پروتئینها و چربیها در بدن اشاره کرد.
چنانچه هورمون انسولین در بدن از عملکرد خوبی برخوردار نباشد، گلوکز نمیتواند در کبد و یا بافت عضلهای بدن ذخیره شود. پس تولید چربی نیز متوقف شده و در عوض، چربیهای موجود در بدن تجزیه میشوند. شاید با خود بگویید که این یک اتفاق خوب برای افرادی که بهاضافه وزن دچار هستند، بهحساب میآید! اما خوب است بدانید که بعد از تجزیه چربیهای بدن، اسیدهای کتو آزاد میشوند. چنانچه تعادل این اسیدها در بدن به هم خورده و سطح آن بالا برود، اختلالی به نام کتواسیدوز دیابتی ایجاد خواهد شد که میتواند بسیار خطرناک باشد.
انواع انسولین و کاربردهای آنها
همانطور که میدانید افرادی که به دیابت مبتلا هستند، بایستی برای تنظیم سطح قند خون خود از انسولین دارویی استفاده نمایند. انواع مختلفی از انسولین تولید و روانه بازار میشود که هر کدام از نظر سرعت و ماندگاری اثرگذاری متفاوتی دارند. گاهی اوقات پزشک استفاده از چند نوع از این دارو را برای بعضی از بیماران تجویز میکند. انواع انسولین به دو دسته کلی تقسیم میشوند که عبارتاند از:
1-انسولین با اثرگذاری فوری یا سریع الاثر
این نوع هورمون بهمنظور پیشگیری از بالا رفتن بیش از حد قند خون بعد از غذاخوردن، مورداستفاده قرار میگیرد. جالب است بدانید که انواع مختلفی از آن نیز وجود دارد که بسیار سریع و حتی در کمتر از سه دقیقه اثرگذاری خود را شروع میکنند. البته به این نکته نیز توجه داشته باشید که زمان ماندگاری آنها از انواع دیگر، بسیار کمتر بوده و چیزی بین دو تا چهار ساعت است. از جمله بهترین نمونههای این نوع میتوان نوولوگ یا آسپارت، گلولیزین یا اپیدرا، لیسپرو یا هومالوگ، رگولار و… را نام برد.
2-انسولین با اثر گذاری طولانی، خیلی طولانی و متوسط
هنگامی که فرد غذایی نمیخورد، کبد برای تامین انرژی بدن اقدام به آزاد کردن گلوکز میکند. فرد بیمار نیز با استفاده از انسولین با اثر گذاری طولانی مدت، به بدن کمک میکند تا از این گلوکز استفاده کرده و مانع از افزایش بیش از حد سطح آن در بدن شود. این نوع از انسولینها، دارای ماندگاری هشت تا چهل ساعت هستند؛ پزشک نیز باتوجهبه شرایط بیمار یکی از انواع متوسط، طولانی و یا خیلی طولانی را برای وی تجویز میکند. از انسولین با اثر گذاری طولانی، خیلی طولانی و متوسط میتوان لانتوس یا گلارژین، دتمیر یا لومیر، دگلودک و… را نام برد.
نکته: این تقسیم بندی در برخی از منابع بهصورت اثرگذاری فوری، کوتاهمدت، متوسط، بلند مدت و همچنین ترکیبی نیز انجام میشود. انتخاب نوع آن هم به عوامل مختلفی مانند نوع بیماری دیابت، سطح گلوکز خون، میزان نوسان آن در طول روز، عادات غذایی و یا سبک زندگی بیمار بستگی دارد.
بازو، ران و شکم را میتوان بهعنوان مناسبترین نواحی برای تزریق انسولین بهحساب آورد. بهترین روش، تزریق در شکم است؛ زیرا انجام آن بسیار ساده بوده و خود بیمار نیز قادر به انجام آن است.
شکل های مختلف انسولین
انسولین به شکل های مختلفی وارد بدن میشود، اما بههیچعنوان این هورمون را به شکل قرص تبدیل نمیکنند، زیرا قبل از جذب شدن توسط بدن، در دستگاه گوارش تجزیه میشود. انتخاب نوع و روش تزریق انسولین به توانایی فرد برای این کار، نوع دیابت، سبک زندگی و… بستگی دارد. در ادامه شکلهای مختلف انسولین را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
انسولین قلمی
این هورمون به شکلهای استنشاقی، پمپ و قلم به بدن وارد میشود. نوع قلمی آن جزو سادهترین و در دسترسترین انواع آن به شمار میرود که بهصورت زیر جلدی به چربی زیر پوست تزریق میشود. انجام این کار به تخصص خاصی نیاز نداشته و توسط خود بیمار و یا اطرافیان او نیز قابل انجام است. انسولینهای قلمی در سه شکل مختلف تولید و در دسترس بیماران قرار میگیرند. در ادامه انواع انسولین قلمی را به شما معرفی خواهیم کرد.
1- قلم های یکبار مصرف
بیماران مبتلا به دیابت میتوانند این قلمها که با کارتریجهای پر شده از هورمون، در بازار موجود است را خریداری کنند. دقت داشته باشید که بعد از استفاده و تمام شدن آن، بایستی کل قلم دور انداخته شود، زیرا قابل شارژ مجدد نیستند.
2-قلمهای قابل استفاده مجدد
این نوع از قلمها حاوی کارتریجهای قابل جایگزینی هستند که این قابلیت را به افراد میدهند تا بعد از تمام شدن یک کارتریج حاوی هورمون، آن را با کارتریج دیگر تعویض کنند. چنانچه به درستی از این قلمها استفاده شود، برای سالهای طولانی، دوام خواهند داشت.
3-قلمهای هوشمند یا متصل
این قلمها که در دسته انواع قابل استفاده مجدد نیز قرار دارند، میتوانند پیامها را ضبط کرده و انتقال دهند. از جمله این پیامها میتوان به سطح گلوکز خون، میزان کربوهیدرات دریافتی بدن و یا تعداد دوزهای داروی تجویزی اشاره کرد. این نوع از قلمها با یک برنامه از طریق فناوری بلوتوث همگام سازی میشوند و اینگونه به بیمار کمک میکنند تا برنامه مراقبتی خود را تحت کنترل داشته باشد.
انسولین لانتوس
انسولین لانتوس یک ترکیب مصنوعی از انسولین محسوب میشود که حاوی ماده فعال گاردین بوده و برای کنترل قند خون در بیماران دیابتی، توسط پزشک تجویز میشود. بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و تمام بیماران بالای شش سال مبتلا به دیابت نوع یک میتوانند از این دارو استفاده کنند. این دارو در دسته هورمونهای با اثرگذاری طولانی قرار دارد و به شکل ویالهای ده میلی لیتری و یا قلم در دسترس است.
انسولین نوورپید
انسولین نوورپید از آسپارت تشکیل شده است که از هورمونهایی با اثر فوری به حساب میآید. بزرگسالان و کودکان مبتلا به دیابت بالای یک سال میتوانند از این دارو استفاده نمایند. در واقع این یک ترکیب تزریقی است که به شکل ویالها و قلمهای مخصوص تهیه میشود.
نوورپید معمولا برای تزریق پیش از غذا تجویز میشود. البته پزشک میتواند آن را برای بعد از غذا نیز تجویز کند. تزریق این دارو معمولاً با دوز نیم تا یک واحد به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن، انجام میشود. گاهی اوقات پزشکان استفاده از نوورپید را همراه با یک نوع دارو دیگر که دارای اثر متوسط یا طولانی باشد، تجویز مینمایند. بنا به گفته پزشکان استفاده از این نوع انسولین، برای زنان باردار نیز هیچ مشکلی ندارد.
انسولین رگولار
انسولین رگولار انسانی، یک نوع دارو برای کنترل گلوکز خون بهحساب میآید که به شکلهای مختلفی از جمله تزریق زیر جلدی، تزریق وریدی و یا استنشاقی در دسترس است. در حقيقت این یک هورمون مصنوعی، شبیه به هورمونی است که توسط لوزالمعده انسان تولید میشود.
این دارو که در دسته داروها با اثر گذاری کوتاه مدت قرار دارد، میتواند با تجویز پزشک به همراه انواع متوسط یا طولانی اثر نیز مورد استفاده قرار گیرد. مصرف آن در کنار رژیم غذایی مناسب، ورزش و همچنین فعالیت بدنی کافی میتواند کمک بسیاری به درمان بیماران مبتلا به دیابتهای نوع یک و دو نماید.
دقت داشته باشید که این دارو ممکن است عوارض جانبی خفیف یا جدی را به همراه داشته باشد که مهمترین آنها میتوان احساس گرسنگی، سرگیجه، تعریق، اختلال در تمرکز و خارش پوست را نام برد. چنانچه با علائمی مانند تاری دید، افت قند خون، خواب آلودگی، عدم هماهنگی بدن و علائم مشابه مواجه شدید، بایستی بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.
انسولین لومیر
انسولین لومیر یک داروی تزریقی است که برای کنترل علائم دیابت نوع یک و دو مورد استفاده قرار میگیرد. این دارو اثر طولانی مدت داشته و برای بیماران دیابتی بالای دو سال تجویز میشود. از رایجترین عوارض آن نیز میتوان خارش پوست، تورم گلو و زبان، افزایش وزن، گرفتگی عضلات و احساس سوزن سوزن شدن دست و پا، یبوست و مشکلات گوارشی را نام برد. این دارو معمولاً اثر خود را تا ۲۴ ساعت بعد در بدن گذاشته و معمولاً طبق تجویز پزشک، یک یا دو نوبت در روز تزریق میشود. به بیمارانی که بایستی یکبار در روز، یک دوز از آن را دریافت کنند، توصیه میشود که تزریق را در عصر و یا شب انجام دهند.
کلام آخر
انسولین یک هورمون مهم در بدن انسان به شمار میرود که وظیفه کنترل گلوکز و تامین انرژی بدن را از طریق آن بر عهده دارد. کمبود این هورمون در بدن به هر دلیلی میتواند، موجب ایجاد دیابت شود. در واقع بیماری دیابت در صورت عدم توانایی بدن در تولید انسولین طبیعی و یا ناتوانی در به کارگیری این هورمون ایجاد میشود. از این رو نقش هورمون انسولین در بدن بسیار مهم و حیاتی است و اختلالات مرتبط با آن میتواند تهدید کننده زندگی باشد.
برای جبران کمبود آن در بدن، این هورمون به شکل دارو در دسترس بیماران دیابتی قرار داده شده است. مصرف این دارو باید با تجویز پزشک انجام شود و همچنین لازم است که وضعیت بیماران بهصورت منظم توسط پزشک بررسی و کنترل شود. ما در این مقاله سعی کردیم تا هر آنچه را که بایستی در مورد انواع انسولین و کاربردهای آنها بدانید، به شما ارائه دهیم. امیدواریم که مطالب این مقاله برای شما مفید بوده باشد.
اگر به دنبال بهترین تجهیزات پزشکی و محصولات دیابتی هستید، پیام دیابت با ارائه بهترین خدمات در کنار شماست. همین حالا تماس بگیرید: 09399993878 و از مشاوره رایگان ما بهرهمند شوید!
سوالات متداول
1-عوارض انسولین چیست؟
از مهمترین و شایعترین عوارض انسولین میتوان سرگیجه، افزایش وزن بیمار، کاهش شدید قند خون یا هیپوگلیسمی و همچنین ایجاد ناراحتیهای پوستی مانند قرمزی و خارش در محل تزریق را نام برد.
2-کارکرد انسولین در بدن افراد غیر دیابتی چیست؟
این هورمون در بدن افراد غیر دیابتی دو کار مهم که شامل ذخیره سازی گلوکز اضافی خون برای تامین انرژی و تنظیم سطح قند خون میشود، را انجام میدهد.
3- انسولین بر اساس مدت زمان اثر به چند نوع تقسيم میشود؟
انسولین بر اساس مدت زمان اثر به چند نوعِ کوتاه اثر، سریع اثر، متوسط اثر، طولانی اثر و مخلوط تقسیم میشود.
